Σάββατο, 5 Φεβρουαρίου 2011

Ο πατριάρχης, η αγορά του θρόνου

(απόσπασμα από την Ελληνική νομαρχία,  κείμενο πριν την επανάσταση του 1821)
Ας εισέλθωμεν τώρα εις την διήγησιν του ελληνικού κλήρου, η οποία όχι ολίγον θέλει μας παραστήσει τα κακά, οπού προξενεί η κατάχρησις των χρημάτων. Εις την Κωνσταντινούπολιν, λοιπόν, ευρίσκεται ο πατριάρχης και η Σύνοδος. Άλλος πατριάρχης ευρίσκεται εις Αλεξάνδρειαν. Άλλος εις την Αντιόχειαν και άλλος εις την Ιερουσαλήμ. Ο πρώτος ονομάζεται οικουμενικός. Και αν  άλλο δεν σημαίνη  αυτός ο γελοιώδης τίτλος μαζί με τους τόσους άλλους οπού λαμβάνει, φανερώνει όμως ότι οι άλλοι τρεις πατριάρχαι υπόκεινται εις αυτόν. Αυτός λοιπόν διαμοιράζει εις όλας τας επαρχίας του οθωμανικού κράτους και πολλάκις πέμπει και εκεί οπού δεν είναι χριστιανοί, τόσας εκατοντάδας αρχιεπισκόπους , εξ ων ο καθείς έχει τέσσαρες ή πέντε επισκοπάς, εις τας οποίας πέμπει και αυτός τόσους επισκόπους. Αυτό είναι το σύστημα της εκκλησιαστικής αρχής, ο τρόπος δε της διοικήσεως είναι ο ακόλουθος:
Η Σύνοδος αγοράζει τον πατριαρχικό θρόνο από τον οθωμανικό αντιβασιλέα δια μίαν μεγάλη ποσότητα χρημάτων, έπειτα τον πωλεί ούτινος της δώση περισσότερον κέρδος, και τον αγοραστή τον ονομάζει πατριάρχην. Αυτός , λοιπόν δια να ξαναλάβη τα όσα εδανείσθη δια την αγοράν του θρόνου, πωλεί τας επαρχίας, ήτοι τας αρχιεπισκοπάς, ούτινος δώση περισσοτέραν ποσότητα, και ούτως σχηματίζει τους αρχιεπισκόπους, οι οποίοι πωλώσι και αυτοί εις άλλους τας επισκοπάς των. Οι δε επίσκοποι τας πωλώσι των χριστιανών, δηλαδή γυμνώνουσι τον λαόν, δια να εβγάλωσι τα όσα εξόδευσαν. Και ούτος εστίν ο τρόπος, με τον οποίον εκλέγονται των διαφόρων ταγμάτων τα υποκείμενα, δηλαδή ο χρυσός.
Ο τρόπος δε, με τον οποίον εκπληρούσι τας υποσχέσεις των προς τον λαόν και προς τους εκκλησιαστικούς νόμους, είναι ο ακόλουθος. Ο πατριάρχης αφού ηξεύρει να αναγνώση δύο κατεβατά από το Ψαλτήριον του Δαβίδ, κρίνεται άξιος τοιαύτης αρχής από την Σύνοδον, αυτή δε, ηξεύρει να αναγνώση περισσότερον από αυτόν και τας Πράξεις των Αποστόλων. Διά να γράψη δεν ερωτάται αν ηξεύρη επειδή δεν του είναι αναγκαίον. Μάλιστα το όνομά του το γράφει με τόσα κλωθογυρίσματα – εις το οποίον τον μιμούνται και οι αρχιεπίσκοποι και μερικοί πρωτοσύγγελοι -  όπου και ανορθόγραφον αν είναι, όπερ και πιθανότατον, κανείς δεν το καταλαμβάνει, και δια τούτο φυλάττει γραμματικούς, νέους προκομμένους, έχει δε και τον πρωτοσύγγελον και αρχιμανδρίτην, οίτινες οπωσούν μετριάζουν την θηριότητα της αμαθείας του κυρίου των.
Η πρώτη έγνοια του πατριάρχου λοιπόν, είναι να αποκτήση την φιλίαν των φίλων της Συνόδου, όπου ως επί το πλείστον είναι αι γυναίκες των πρώτων αρχόντων, ήτοι πλουσίων αμαθών του Φαναρίου. Και αυτό το κάμνει δια δύο αίτια:  Πρώτον μεν δια να ημπορή να κλέπτη με περισσότερον θάρρος, δεύτερον δε να κλέπτη δια περισσότερον καιρόν, ωσάν οπού αυτή η Σύνοδος έχει όλα τα μέσα εις την οθωμανικήν δυναστείαν, και εξακολούθως όταν ο πατριάρχης δεν της αρέσκη, ευθύς τον εξορίζει. Και δεν της αρέσκει πάντοτε, όταν δεν ομογνωμή  με  αυτήν, και όταν δεν υπογράφη, χωρίς να αναγνώση ό,τι γράμμα του παραδώση.
Ο πατριάρχης έχει μίαν εξουσίαν σκιώδη και ψεύτικην επάνω εις την Σύνοδον, αλλά κανείς δεν τολμεί να εξορίση κανένα από αυτήν, αν και όλα τα δίκαια ήθελε τον βιάσουν, επειδή, τότε  οι λοιποί ευθύς εξορίζουν αυτόν, και βάζουν άλλον και ξανακαλεί τον εξορισθέντα σύντροφό των. Διά τούτο πολλάκις έτυχε να πατριαρχεύσουν, ποίος οκτώ μήνας, ποίος  έξι και ποίος δύο  μόνον. Η υπερηφάνεια και διεστραμμένη  ψυχή αυτών των δώδεκα μωρών τη Συνόδου τους εμποδίζει από το να στοχασθώσι την φθοράν, όπου προξενούσι εις τον λαόν με τα μεγαλώτατα έξοδα των συχνών αλλαγών των πατριαρχών, και άλλο δεν ενθυμούνται, παρά ότι όσα εξοδεύσουν, τα ξαναλαμβάνουν από τον νεόφυτον, και πάντοτε με το διάφορόν τους.
Ευκόλως μπορεί να προϊδή ο αναγνώστης τα περί των αρχιεπισκόπων, όταν η αρχή είναι τοιαύτη.  Ας  μάθη όμως ότι αυτοί υπερβαίνουσιν και εις την αμάθειαν  και εις τα κακά
έργα και την Σύνοδον και τον πατριάρχην. Επειδή η μεν Σύνοδος, οπού εξοδεύει, δια να κάμει τον πατριάρχην όπως θέλει, λαμβάνει ευθύς από τον ίδιον τα όσα εξώδευσεν, ομοίως και ο πατριάρχης τα ξαναλαμβάνει από τους αρχιεπισκόπους διπλά και τριπλά. Αλλά αυτοί, αφού λάβουν μέρος από τους επισκόπους, τα λοιπά πρέπει να τα εβγάλουν  από τους χριστιανούς και εις αυτό μιμούνται τους οθωμανικούς διοικητάς της αρχιεπισκοπής των, από τους οποίους εις άλλο δεν διαφέρουσι, ειμή ότι οι αρχιεπίσκοποι πληρώνουν αυτούς, και αυτοί τους δίδουν την άδειαν να κλέψωσι όσα ημπορούσι.
Ανώνυμος ο Έλλην

1 σχόλιο:

  1. Σημαντικό προεπαναστατικό κείμενο. Καίριο στην καταγραφή της νεοελληνικής νοοτροπίας

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Παρακαλῶ γράφετε μὲ ἑλληνικοὺς χαρακτῆρες