Σάββατο, 31 Μαρτίου 2012

ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ



(Ἔχει προηγηθεῖ ἡ ἀνάληψη τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὸν Ἰουλιανὸ  μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Κωσταντίου. Ὁ Ἰουλιανὸς ἐγκαθίσταται στὰ ἀνάκτορα).

[….Ὁ νεαρὸς κοσμοκράτορας ἐγκαταστάθηκε στὰ ἀνάκτορα μαζὶ μὲ τοὺς ἔμπιστους ἀνθρώπους του, στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, ἀναλαμβάνοντας πλέον οὐσιαστικὰ τὰ καθήκοντά του. Ἐκεῖ ὅμως βρῆκε ἕνα περιβάλλον τελείως διαφορετικὸ ἀπὸ ἐκεῖνο τῆς Γαλατίας,  γι’ αὐτὸ ἡ ἀντίδρασή του ἦταν ἄμεση καὶ ἀπόλυτη. Τὴν ἀγανάκτησή του γιὰ τὴν κατάσταση, τὴν ὁποία βρῆκε στὰ ἀνάκτορα, καθὼς καὶ τὴν ἀπόφασή του νὰ τὰ ξεκαθαρίσει ἀπὸ κάθε λογῆς παράσιτα, περιγράφει ὁ Ἀμμιανὸς Μαρκελλῖνος στὴν ἱστορία του, παραθέτοντας μάλιστα καὶ κάποιο περιστατικό, τὸ ὁποῖο ἄφησε κατάπληκτο τὸν ἡρωϊκὸ Αὔγουστο καὶ τὸν ἐξαγρίωσε. Εἰδικώτερα: Ὅταν ὁ Ἰουλιανὸς ζήτησε νὰ ἔλθει κάποιος κουρέας γιὰ νὰ τοῦ κόψει τὰ μαλλιά του ποὺ εἶχαν μεγαλώσει, καὶ κατόπιν νὰ πάρει τὸ λουτρό του, ἐμφανίστηκε μπροστά του ἕνας  λαμπρὰ ντυμένος, μὲ πολυτελῆ καὶ πανάκριβα ἐνδύματα  κουρέας τῶν ἀνακτόρων, μαζὶ μὲ τοὺς βοηθούς του. Οἱ βοηθοί του ἔβγαλαν τὰ σχετικὰ ἐργαλεῖα ἀπὸ τὶς θήκες τους καὶ αὐτὸς ἑτοιμάστηκε νὰ ἀναλάβει τὴν ἐργασία του. Ἰδού τί ἐπακολούθησε, ὅπως ἀκριβῶς ἀναφέρει ὁ Ἀμμιανὸς Μαρκελλῖνος: Ὅταν τὸν ἀντίκρυσε ὁ Ἰουλιανός, ἔμεινε κατάπληκτος καὶ τοῦ εἶπε· «ἐγὼ ζήτησα κουρέα, ὄχι κάποιον ἐπιθεωρητή (ὑπουργό) τῶν οἰκονομικῶν». Τότε ρώτησε τὸν ἄνδρα, τί τοῦ ἀπέφερε τὸ ἐπάγγελμά του. Σὲ αὐτὴ τὴν ἐρώτηση, ὁ κουρέας ἀπάντησε ὅτι ἔπαιρνε 20 μερίδες ψωμιοῦ τὴν ἡμέρα, ἀκόμη, τὴν ἴδια ποσότητα τροφῆς (γεννήματα) γιὰ τὰ μεταφορικά του ζῶα, ὅπως καὶ μεγάλο ἐτήσιο μισθό, χώρια τὰ πολλά , πλούσια φιλοδωρήματα». Ὁ Αὔγουστος κούνησε τὸ κεφάλι του καὶ τὸν ἔδιωξε.
Ἀμέσως, μετὰ ἀπ’ αὐτὸ τὸ περιστατικὸ μὲ τὸν κουρέα, ὁ Ἰουλιανὸς διερεύνησε τὰ πάντα μέσα στὰ ἀνάκτορα καὶ ἔμεινε ἄναυδος ἀπὸ τὴν πολυτέλεια, τὴν χλιδή, ἀλλὰ καὶ τὴν σπατάλη ποὺ κυριαρχοῦσαν ὁλοκληρωτικά. Τὸ πρωτόκολλο - ἀνατολίτικης προελεύσεως – καθόριζε τὶς σχέσεις καὶ τὸν τρόπο διαβιώσεως, ἐν γένει, τόσο τοῦ αὐτοκράτορα ὅσο καὶ τῶν διαφόρων αὐλικῶν. Στρατιὲς ὁλόκληρες παρασίτων μὲ διαφόρους τίτλους καὶ βαθμούς, ἀκόμα ἀπόλεμοι κόλακες στρατιωτικοὶ καὶ βυζαντινολογοῦντες ρασοφόροι, προσκυνοῦσαν οἱ μὲν τοὺς δὲ καὶ ὅλοι τους τὸν αὐτοκράτορα, χωρὶς νὰ προσφέρουν καμμιὰ ὑπηρεσία στὸ κράτος. Οἱ συνομωσίες, οἱ ὑποβολές, οἱ ἀλληλοκατηγορίες, μαζὶ μὲ τὴν δημιουργία ὁμάδων, οἱ ὁποῖες μάχονταν γιὰ τὸ ποιὰ θὰ ἐπικρατήσει, ἦταν ἡ μόνη τους ἀσχολία. Ὁ Ἰουλιανὸς μὲ τὸ ἑλληνικό του φρόνημα, ἔνοιωσε νὰ πνίγεται μέσα σ’ αὐτὴν τὴν ἀνατολίτικη ἀτμόσφαιρα, ποὺ ἐπικρατοῦσε, καὶ ἀντέδρασε ἀμέσως. Ἀνέτρεψε στὴν κυριολεξία τὰ πάντα, φέροντας μέσα στὸ παλάτι τὴν ἑλληνικὴ λιτότητα καὶ τὸν ἑλληνικὸ πολιτισμό.
Βάρβαρα ἀσιατικὰ ἔθιμα καὶ ἤθη στμπεριφορᾶς καὶ τρόπου ζωῆς, τὰ ὁποῖα οἱ αὐλικοὶ κόλακες εἶχαν –μὲ τὴν πάροδο τῶν χρόνων – καθιερώσει στὰ ἀνάκτορα, γιὰ νὰ φανοῦν ἀρεστοὶ στοὺς αὐθέντες τους, καταργήθηκαν. Τὰ βαρύτιμα, χρυσοκεντημένα «ὁλοσηρικὰ (ὁλομέταξα) ἐνδύματα», τὰ ὁποῖα ἦσαν στολισμένα μὲ πολύτιμους λίθους, τὰ χρυσᾶ περιδέραια, τὰ σκουλαρίκια, τὰ βραχιόλια, τὰ δακτυλίδια, καὶ ἄλλα κοσμήματα, τὰ ὁποῖα φοροῦσαν οἱ ὑψηλόβαθμοι αὐλικοὶ ἄνδρες σὰν νὰ ἦσαν γυναῖκες, ἐξαφανίστηκαν. Τὰ ἐξωτικὰ ψάρια καὶ πουλιά, τὰ ὁποῖα ἔφθαναν ἀπὸ κάθε σημεῖο τῆς αὐτοκρατορίας, τὰ κυνήγια καὶ τὰ εἰδικὰ κρέατα, ὅλα μαγειρεμένα μὲ σάλτσες καὶ καρυκεύματα τῆς Ἀνατολῆς, μαζὶ μὲ τὰ ποικιλόμορφα γλυκίσματα, τὰ ἐξωτικὰ φροῦτα, τὰ ἡδύποτα καὶ τοὺς χυμοὺς ποὺ τὰ ἔβαζαν στὸ χιόνι –τὸ ὁποῖο εἰδικοὶ τροφοδότες ἔφερναν ἀπὸ τὰ ψηλὰ βουνὰ καθημερινά- ἔπαψαν νὰ γεμίζουν τὰ μαγειρεῖα τῶν ἀνακτόρων1.
Οἱ στρατιὲς τῶν αὐλικῶν, λουτράρηδων, κουρέων, ὑπηρετῶν, εὐνούχων, θαλαμηπόλων, μαγείρων, δοκιμαστῶν φαγητῶν καὶ ποτῶν, ζαχαροπλαστῶν, οἰνοχόων, ἀρχιτρικλίνων, γραφέων, σταυλιτῶν, κηπουρῶν, μίμων, τραγουδιστῶν, ὀργανοπαικτῶν, φροντιστῶν ἐξωτικῶν πτηνῶν καὶ ζώων, ἀπειραρίθμων τιτλούχων, βαθμούχων καὶ τῶν βοηθῶν τους, ἀπεριορίστων σωματοφυλάκων (οὐσιαστικὰ ἀκολούθων) τοῦ αὐτοκράτορα καὶ τῶν ὑψηλοβάθμων τιτλούχων τῆς αὐλῆς, διώχθηκαν, ἀνακουφίζοντας τὸ ταμεῖο τῶν ἀνακτόρων, τὸ ὁποῖο καὶ τοὺς κατέβαλε περισσότερα χρήματα ἀπὸ ὅσα στοίχιζε ἡ συντήρηση ὁλόκληρου τοῦ στρατοῦ τῆς αὐτοκρατορίας. Ἡ καθιερωμένη συνήθεια -ἄγνωστη στοὺς Ἕλληνες- νὰ προσκυνοῦν ὅλοι τὸν αὐτοκράτορα σὰν ἀνατολίτη μονάρχη, μὲ διαταγὴ τοῦ Ἰουλιανοῦ, ἔπαψε νὰ ἰσχύει. Ἡ μέχρι πρὸ ὀλίγου δουλοπρεπὴς στάση τῶν ἀνακτορικῶν καὶ στρατιωτικῶν2 , ἀντικαταστάθηκε ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ συνήθεια τῆς ἔντιμης καὶ ὑπερήφανης παρουσιάσεώς τους ἐνώπιον τοῦ ἡγεμόνα τους, ὄχι ὡς δούλων καὶ ἀνδραπόδων, ἀλλὰ ὡς ἀνθρώπων ἀξιοπρεπῶν καὶ ἐλεύθερων.]

σημειώσεις:
1. Πρέπει νὰ διευκρινήσουμε, χάριν τῆς ἱστορικῆς πραγματικότητος, ὅτι ἡ σημερινὴ λεγομένη «τουρκικὴ κουζίνα» (Κωνσταντινοπολίτικη), ἡ ὁποία φημίζεται γιὰ τὰ ἐδέσματά της, δὲν εἶναι παρὰ ἡ τεχνικὴ τῆς γεύσεως τῶν Ἑλλήνων Κωνσταντινουπολιτῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν πτώση τῆς πόλεώς τους, ἐξισλαμίσθηκαν ἀθρόα. Δὲν ἦταν δυνατὸν οἱ Τοῦρκοι, Μογγόλοι νομάδες, οἱ ὁποῖοι ἔβαζαν ἕνα κομμάτι κρέας ὠμὸ κάτω ἀπὸ τὴν σέλα τοῦ ἀλόγου τους γιὰ νὰ ζεσταθεῖ καὶ ἔτσι τὸ ἔτρωγαν, νὰ ἔχουν τέτοια ἐκλεπτισμένη μαγειρική, οὔτε καὶ ἦσαν ἱκανοί, ἀργότερα ὡς κατακτητὲς νὰ τὴν δημιουργήσουν.
2. Στὸν στρατό, προπαντός, ὁ Ἰουλιανὸς ἐπανέφερε τὴν στρατιωτικὴ σιδηρᾶ πειθαρχία, ὁρίζοντας ὡς ποινὲς γιὰ τοὺς παραβάτες αὐτὲς, οἱ ὁποῖες ἐπιβάλλονταν στὴν ἀρχαία Σπάρτη (Πρβλ. Ἀμμιανὸς Μαρκελλῖνος βιβλ. ΧΧΙΙ, κεφ. 4, παρ. 6 καὶ 7).
«ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ὁ ἐστεμμένος φιλόσοφος» Θανάσης Μαργαρίτης, (Νέα Θέσις 1997).



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλῶ γράφετε μὲ ἑλληνικοὺς χαρακτῆρες