Κυριακή, 29 Ιουλίου 2012

Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου· ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ· 595 μ.Χ.


Τ γήρασμα το σώματος κα τς μορφς μου
εναι πληγ π φριχτ μαχαρι.
Δν χω γκαρτέρηση καμιά.
Ες σ προστρέχω, Τέχνη τς ποιήσεως,
πο κάπως ξέρεις π φάρμακα·
νάρκης το λγους δοκιμές, ν Φαντασί κα Λόγ.
Εναι πληγ π φρικτ μαχαρι.-
Τ φάρμακά σου φέρε, Τέχνη τς Ποιήσεως,
πο κάμνουνε –γι λίγο –ν μ νοιώθεται πληγή.
Κ. Καβάφης

Ἡ σωστὴ ἀνάγνωση - ἑρμηνεία τῶν καβαφικῶν ποιημάτων γίνεται μέσω τῆς ἀναζήτησης τῶν τριῶν κλειδιῶν τῆς σύνθεσής τους.  Πρῶτο κλειδὶ εἶναι ἡ λόγια πηγή ( τὸ ἱστορικό ἤ ψευδοϊστορικὸ γεγονός), δεύτερο, τὸ σύγχρονο πραγματικὸ γεγονός, καὶ τρίτο τὰ βιώματα τοῦ ποιητῆ (τὸ ψυχικὸ γεγονός). Τὸ γήρασμα τοῦ σώματος καὶ τῆς μορφῆς τοῦ ποιητῆ, καὶ ἡ ἀβάσταχτη ὀδύνη του, γιὰ τὴν ἀνεπανόρθωτη φθορὰ τοῦ σωματικοῦ κάλλους (Σ. Τσίρκας).
  «μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου» διαποτίζεται ὁλόκληρη ἀπὸ εἰρωνεία. Ὁ φανταστικὸς ποιητὴς  Ἰ ά σ ω ν  Κ λ ε ά ν δ ρ ο υ   σκέπτεται σὰν τὸν ὁμώνυμο μυθικὸ ἀρχηγὸ τῆς Ἀργοναυτικῆς ἐκστρατείας καὶ καταφεύγει στὴ δική του Μήδεια, τὴν Ποίηση, ἀναζητώντας τὰ νηπενθῆ φάρμακα ποὺ θὰ γλυκάνουν, ἔστω γιὰ λίγο, τὸν ἀβάσταχτο πόνο ἀπ’ τὸ φριχτὸ μαχαῖρι τῆς φθορᾶς τοῦ χρόνου. Οὐσιαστικὰ ὅμως εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Καβάφης, κρυμμένος πίσω ἀπ’ τὸ προσωπεῖο.  
(Σύμφωνα μὲ τὸν Φερεκύδη καὶ τὸν Σιμωνίδη ἡ Μήδεια ἐφάρμοσε τὴν μέθοδο ἀνανέωσης  τῆς νεότητας στὸν  Ἰάσονα, βράζοντας τὸ σῶμα του στὴν ἀνανεωτική της χύτρα).
Τὰ σχὀλια ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Δημήτρη Ράϊου «Κ.Π.Καβάφη Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ 595 μ.Χ.»

Δευτέρα, 16 Ιουλίου 2012

ΧΡΉΣΙΜΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΟΚΒΙΛ ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΡΑΤΟ ΣΤΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΑ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ



Κάθε στρατς πο μπαίνει σ πόλεμο στερα π μακρι περίοδο ερήνης κινδυνεύει ν ττηθε· κάθε στρατς πο διεξάγει π μακρ χρόνο πόλεμο, χει μεγάλες πιθανότητες ν νικήσει: λήθεια ατ σχύει διαίτερα γι τος δημοκρατικος στρατούς. Στς ριστοκρατίες, στρατιωτικ διότητα, ντας μι προνομιοχα σταδιοδρομία, πολαμβάνει τιμς κόμη κα σ καιρ ερήνης. Τν γκαλιάζουν νθρωποι μ μεγάλα ταλέντα, μεγάλη μόρφωση κα μεγάλη φιλοδοξία· στρατς εναι, κατ πάντα στ πίπεδο το θνους· συχν μάλιστα τ ξεπερν.  ντιθέτως, εδαμε μ ποιν τρόπο, στος δημοκρατικος λαος λίτ το θνους, πομακρυνόταν σιγά-σιγά π τ στρατιωτικ σταδιοδρομία, γι ν ναζητήσει π λλους δρόμους τν πόληψη, τν ξουσία κα προπάντων τν πλοτο. Μετ ἀπὸ μακρόχρονη ερήνη, κα στος δημοκρατικος καιρος ερήνη εναι μακρόχρονη, στρατς εναι πάντοτε κατώτερος π τν δια τ χώρα. Σ’ατ τν κατάσταση τ βρίσκει πόλεμος· κα μέχρις του τν λλάξει πόλεμος, πάρχει κίνδυνος κα γι τ χώρα, κα γι τ στρατό.
«…ν παρατηρήσουμε να δημοκρατικ στρατ πειτα π μακρόχρονη ερήνη, θ δομε μ κπληξη τι λοι ο στρατιτες εναι σχεδν παιδι, κα λοι ο ρχηγο περ τς δυσμς το βίου· τσι στε π τος πρώτους λείπει μπειρία, π τος δεύτερους τ σφργος. Πρτος ρος ὅμως γι ν κατευθύνεις σωστ ναν πόλεμο, εναι ν εσαι νέος. Μι μακρόχρονη ερήνη δν γεμίζει μόνο μ παρήλικες ξιωματικος τος δημοκρατικος στρατος, λλ πιπλέον δίνει σ λους τος ξιωματικος  σωματικς κα πνευματικς ξεις πο τος καθιστον πολ λίγο κατάλληλους γι τν πόλεμο. ποιος χει π πολ ζήσει μέσα στν ερηνικ κα χλιαρ τμόσφαιρα τν δημοκρατικν θν, ποκύπτει κατ’ ρχν μ δυσκολία στς τραχις ργασίες κα στ αστηρ καθήκοντα πο πιβάλλει πόλεμος. σως ν μ χάνει ντελς τ γεύση τν πλων, προσλαμβάνει μως τρόπους ζως πο τν μποδίζουν ν νικήσει.
«…Στος δημοκρατικος στρατος, ν καιρ ερήνης, βραδύτητα τς προαγωγς εναι μεγάλη. Ο ξιωματικο πομένουν κατ’ ρχν τν κατάσταση ατ πραγμάτων μ νυπομονησία· κινονται, νησυχον κα πελπίζονται· μακροπρόθεσμα μως ο περισσότεροι π ατος ποκύπτουν μ γκαρτέρηση. σοι χουν περισσότερες φιλοδοξίες κα φόδια βγαίνουν π τ στρατό· ο λλοι, προσαρμόζοντας τς κλίσεις κα τς πιθυμίες τους στ μετριότητα τς μοίρας τους, καταλήγουν ν βλέπουν τ στρατιωτικ σταδιοδρομία μ πολιτικ πτική.
 «…Μι μακρόχρονη ερήνη δ γεμίζει μόνο μ παρήλικες ξιωματικος, τος δημοκρατικος στρατούς, λλ δίνει συχν κα νστικτα γερόντων κα σ’ατος κόμη πο βρίσκονται σ σφριγηλ λικία.  Σ καιρ ερήνης, στρατιωτικ σταδιοδρομία οτε πολαμβάνει διαίτερης τιμς κα πλημμελς κολουθεται. δημόσια ατ δυσμένεια βαραίνει καταθλιπτικ στ πνεμα το στρατο. Ο ψυχς εναι κόμη σν λυγισμένες· κα ταν τέλος ρχεται πόλεμος, δν μπορον ν ξαναβρον μέσα σ μι στιγμ τν λαστικότητα κα τ σφργος τους.
 «…Πιστεύω λοιπν τι νας δημοκρατικς λας πο πιχειρε ναν πόλεμο στερα π μακρόχρονη ερήνη κινδυνεύει περισσότερο π κάθε λλον ν ττηθε· δν πρέπει μως ν φήσει τς ποτυχίες ν τν ξουθενώσουν, γιατ ο δυνατότητες το στρατο του αξάνονται π τν δια τν διάρκεια το πολέμου. ταν πόλεμος μ τν παράτασή του, ποσπάσει ν τέλει τος πολίτες π τς ερηνικές τους ργασίες κα ρημάξει τς μικροεπιχειρήσεις τους, συμβαίνει ν στρέφονται τώρα πρς τ πλα τ δια πάθη πο τος καναν ν δίνουν τν δια ξία στν ερήνη. πόλεμος φο καταστρέψει κάθε εδους μποροβιομηχανικ δραστηριότητα, γίνεται διος μεγάλη κα μόνη δραστηριότητα, πρς τν ποία στρέφονται τότε π κάθε πλευρ ο διακαες κα φιλόδοξες πιθυμίες πο χει γεννήσει σότητα. Γι’ ατ κα ο δημοκρατικο ατο λαο τος ποίους μ τόση δυσκολία δηγον στ πεδία τν μαχν, κάνουν συχν κε θαυμαστ πράγματα, ταν καταφέρουν τελικ ν τος βάλουν τ πλα στ χέρια.
 πόλεμος σ πολ μικρ διάστημα δημιουργε μεγάλα νόματα κα μεγάλες περιουσίες, κατότε λίτ το θνους κολουθε τ σταδιοδρομία τν πλων· λα τ κ φύσεως πιχειρηματικά, περήφανα κα πολεμικ πνεύματα, πο τώρα πι τ δημιουργε χι ριστοκρατία, λλ χώρα λόκληρη, θονται πρς τν κατεύθυνση ατή.  Καθς ριθμς τν διεκδικούντων τς στρατιωτικς τιμς εναι τεράστιος, κα πόλεμος θε μ τραχύτητα καθέναν στ θέση του, τελικ πάντοτε μφανίζονται μεγάλοι στρατηγοί. νας μακρόχρονιος πόλεμος παράγει π νς δημοκρατικο στρατο ,τι παράγει π το διου το λαο μι πανάσταση. Θραύει τος κανόνες κα ναδεικνύει λους τος ξαιρετικν διοτήτων νθρώπους. Ο ξιωματικο τν ποίων ψυχ κα σμα χουν γηράσει ν ερήν παραμερίζονται, ποσύρονται πεθαίνουν.
 «…Ο πολίτες μις δημοκρατίας, προετοιμάζονται ἀπὸ τὶς ἴδιες τὶς συνήθειες τς ψυχς τους,  ν κάνουν καλά ἕναν πόλεμο· γίνονται μ νεση καλο στρατιτες μέσως μόλις κατορθωθε πόσπασή τους π τς δουλεις κα τν καλοπέρασή τους. ν ερήνη εναι διαιτέρως πιβλαβς στος δημοκρατικος στρατούς, πόλεμος τος διασφαλίζει μως πλεονεκτήματα πο λείπουν π τος λλους στρατούς· κα ατ τ πλεονεκτήματα, πολ λίγο ασθητ στν ρχή, δν μπορε ν μν τος δώσουν, μακροπρόθεσμα, τ νίκη. νας ριστοκρατούμενος λας πού, μαχόμενος ναντίον νς δημοκρατικο θνους, δν κατορθώνει ν τ καταστρέψει π τς πρτες κιόλας χθροπραξίες, διατρέχει πάντοτε σοβαρ κίνδυνο ν ττηθε π ατό.
 ( Alexis de Tocqueville, De la Democratie en Amerique)  κεφάλαιο XXIV
πόσπασμα π τ ργο του « δημοκρατία στν μερική» (1835) κδόσεις Στοχαστς